کتاب حمام نوزاد کتابی است با ورقهای پلاستیکی یا فومی ضدآب که نوزاد میتواند در وان بگیرد، خیس کند، به دهان ببرد و پاره هم نشود؛ مناسب برای شروع از حدود سه ماهگی، وقتی نوزاد سرش را کنترل میکند و هدفمند دستش را دراز میکند. کار اصلی این کتاب سرگرم کردن نوزاد در حمام نیست؛ کارش این است که دستهای نوزاد مشغول بماند تا شستن او ممکن شود و حمام برایش به یک تجربهی ترسناک تبدیل نشود.
نکتهی مهمی که در بیشتر راهنماها گفته نمیشود این است: دشمن کتاب حمام، آب نیست؛ آب ماندگار و بیهواست. در این مقاله اول انتخاب و تفاوتها را میگوییم و بعد دقیقا میگوییم چطور بشویید که کپک نزند و کِی باید کتاب را دور بیندازید.
کتاب حمام نوزاد چیست و از چند ماهگی مناسب است؟
ورقهای کتاب حمام معمولا از فوم EVA یا پلاستیک نرم ساخته میشود، داخلشان کمی هوا یا فوم هست و برای همین روی آب شناور میماند. صفحات ضخیماند و ورق زدنشان برای دست نوزاد آسانتر از کاغذ و مقواست. لبهی تیز و فنر ندارند و بزاق نوزاد را هم تحمل میکنند.
زمان شروع برای بیشتر نوزادان سه ماهگی است، اما نشانهاش توانایی گرفتن است نه تقویم. نوزاد زیر سه ماه معمولا در حمام به شما چسبیده است و دستش را هدفمند دراز نمیکند؛ در این سن کتاب حمام فقط یک شیء اضافه در وان است. از سه ماه که گرفتن هدفمند شروع میشود، کتاب حمام ابزار کار میشود. در شش تا نه ماه که نوزاد مینشیند و آب میپاشد، کتاب برای کشف و ریختن آب استفاده میشود و در نه تا دوازده ماه که اشاره و نامگذاری شروع میشود، همان کتاب میشود ابزار واژهآموزی در حمام.
فرق کتاب حمام با کتاب پارچه ای چیست؟
کتاب پارچهای از پنبه یا پلیاستر دوخته میشود؛ نرم و سبک است، در دهان نوزاد راحت مینشیند و در ماشین لباسشویی شسته میشود. اما همین پارچه آب را نگه میدارد: یک کتاب پارچهای بعد از چند دقیقه در وان سنگین و سرد میشود و چند ساعت طول میکشد تا درزهای دوختش کامل خشک شود. نان و صابون هم به بافت پارچه میرود و بوی ماندگی میگیرد.
کتاب حمام، دقیقا نقطهی مقابل است: آب را جذب نمیکند، با یک بار آبکشی تمیز میشود و در چند دقیقه خشک است. پس قاعدهی کار روشن است: برای داخل وان کتاب حمام یا فومی، برای بیرون از حمام و بازی خشک کتاب پارچهای. اگر کتاب پارچهای را به حمام بردید، بعد از بازی همان لحظه آن را زیر آب سرد آبکشی کنید و باز و آویزان خشک کنید؛ هرگز خیس و مچاله در سبد لباس نگذارید.
چرا نوزاد در حمام گریه می کند و کتاب چطور کمک می کند؟
حمام برای نوزاد ترکیبی از سه محرک ناخوشایند است: سرد شدن سریع بدن وقتی از آب بیرون میآید، از دست دادن تکیهگاه وقتی در دست شما میلرزد و بیکاری دستها. کتاب حمام دقیقا مورد سوم را حل میکند. وقتی دست نوزاد یک کتاب آشنا را میگیرد، سطح کشف و تحرک را از دستهای شما به کتاب منتقل میکند و مقاومت او در زمان شستن سر کمتر میشود.
ترتیب کار هم مهم است: کتاب را قبل از لباس درآوردن نوزاد و آماده کردن وان دستش بدهید؛ چیزی که در دو دقیقهی اول دستش است، حمام را از حالت «غافلگیری» به حالت «قرار همیشگی» تبدیل میکند. اگر نوزاد از آب میترسد، اول با کتاب خشک کنار وان بازی کنید، بعد کتاب را داخل آب ببرید و آب را با دست خودتان روی صفحه بریزید.
شستشوی درست کتاب حمام و جلوگیری از کپک
هر بار بعد از حمام این سه کار را انجام دهید: اول، کتاب را زیر آب ولرم بگیرید و با اسفنج یا انگشت، لای صفحهها را هم آبکشی کنید تا باقیماندهی صابون و شامپو بمانند نکند. دوم، با حولهی نخی هر دو طرف را خشک کنید، نه فقط روی صفحهی اول. سوم، باز و آویزان عمودی خشک کنید؛ اگر کتاب را بسته و کپیوار بگذارید، آب دقیقا لای صفحهها میماند و همانجا اولین نقطهی کپک است.
کتاب حمام را در خود حمام نگه ندارید. رطوبت حمام بعد از دوش گرفتن تا مدتها بالای هفتاد درصد میماند و همین رطوبت، محیط مناسبی برای جوانه زدن هاگهای قارچ است. کتاب بعد از خشک شدن باید بیرون از حمام و در جای باز بماند، نه در کیسهی بسته.
هر هفته یک شستشوی کامل هم لازم است: آب ولرم زیر چهل درجه با چند قطره صابون بچه یا مایع ظرفشویی رقیق، اسفنج نرم، و حدود نیم دقیقه تمیز کردن هر صفحه از دو طرف. آب جوش و شویندهی سفیدکننده ممنوع است؛ آب جوش لایههای فوم را از هم جدا میکند و سفیدکننده به سطح چاپشده آسیب میزند و باقیماندهاش برای دهان نوزاد مناسب نیست. ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی هم هیچکدام جای کتاب حمام نیستند.
کپک کتاب حمام را چطور تشخیص بدهیم و کِی دور بیندازیم؟
نشانهها را جدی بگیرید: بوی خاکی یا نمماندگار که بعد از شستشو هم میماند، لکههای خاکستری یا سیاهقهوهای که دقیقا در درز دور صفحهها مینشینند، لبههای زردشده و باد کردن صفحههایی که قبلا نازک بودند.
تفاوت مهمی هست که تصمیم شما را عوض میکند: کپک سطحی روی صفحه با شستشوی همان هفته پاک میشود؛ اما اگر آب به لایهی داخلی رفته و از داخل لایه کپک زده، هیچ شستشویی درستش نمیکند. کتابی که صفحههایش باد کرده یا از داخل لکه دارد دور بیندازید، چون نوزاد در این سن همه چیز را میجود و کپک داخل لایهی فوم قابل تمیز کردن نیست. عمر مفید کتاب حمام با نگهداری درست معمولا شش ماه تا یک سال استفادهی روزانه است.
ایمنی: پنج کار که با کتاب حمام نکنید
اول، هرگز حلقه یا بند کتاب را دور گردن نوزاد نیندازید و کتاب را با بند به بدن او نبندید؛ بند بلندتر از پانزده سانتیمتر خطر پیچیدن دور گردن دارد. دوم، برای آوردن کتاب نوزاد را در وان تنها نگذارید؛ کتاب را قبل از شروع آماده کنید. سوم، کتاب را در آب بالای چهل درجه نگذارید. چهارم، بعد از هر شستشو درزها را نگاه کنید؛ اگر دوخت باز شده و فوم یا تکههای کوچک درمیآید، کتاب را از دسترس خارج کنید. پنجم، کتابی که چاپش ورقهورقه میشود یا بوی پلاستیک تند میدهد استفاده نکنید.
بازی با کتاب حمام و انتخاب کتاب مناسب
پنج بازی که همان پنج دقیقهی حمام را پر میکند: نامگذاری تصویر در هر صفحه؛ شمردن صفحهها هنگام ورق زدن؛ فشار دادن صفحه و ریختن آب از آن (تمرین عضلات دست)؛ بازی دالی با پنهان کردن یک صفحه و پرسیدن «کجاست؟»؛ و صداسازی ملایم همراه تصویر و صبر کردن برای واکنش نوزاد. برای نوزاد شش ماه به بالا، چسباندن کتاب به کاشی حمام با مکش یا آویز، دستهای او را آزاد میکند و میتواند خودش ورق بزند.
کتاب پارچهای حیوانات دریایی از نشر آریا نوین با طرح موجودات دریایی و رنگهای شاد، آب را دیرتر جذب میکند و برای بازیهای آبی سبک بعد از حمام هم مناسب است.
کتاب پارچه ای حیوانات دریایی
کتاب پارچه ای حیوانات دریایی اثر نشر آریانوین، یک ابزار آموزشی و حسی بی نظیر برای نوزادان و نوپایان جهت آشنایی با دنیای زیر آب و تقویت مهارت های حسی و حرکتی.
اگر دنبال گزینهی کمهزینه و ساده هستید، کتاب پارچهای من با دوخت ساده و قابلیت شستشو نقطهی شروع خوبی است؛ بگذارید کامل خشک شود و بعد در دسترس نوزاد بماند.
کتاب پارچهای من
کتاب پارچهای من، اثری آموزشی و سرگرمکننده از انتشارات قدیانی است که با طراحی نرم و ایمن، بهترین همراه برای اولین تجربههای کتابخوانی نوزادان و نوپایان محسوب میشود.
برای شش ماه به بالا که ورق زدن خودش را نشان میدهد، حشرهها با صفحههای ضخیم و بافت پارچهای، ورق زدن خشک و کشف لمس را تمرین میدهد.
حشرهها (کتاب پارچه ای ۵)
کتاب پارچهای حشرهها (جلد ۵) از نشر آریا نوین، ابزاری ایمن و جذاب برای آشنایی نوزادان و خردسالان با دنیای حشرات است که با رنگهای شاد و جنس نرم، مهارتهای حسی آنها را تقویت میکند.
گلابی و دوستانش هم با تصاویر ساده و درشت، برای بازی دالی و نامگذاری بعد از حمام مناسب است.
گلابی و دوستانش
کتاب پارچهای گلابی و دوستانش اثری از حدیثه قربان، یک ابزار آموزشی حسی و ایمن برای نوزادان و نوپایان است که با تصاویر جذاب و جنس نرم، لذت کتابخوانی را از بدو تولد آغاز میکند.
بقچهی پارچهای میوههای خوشمزه ساختار متفاوتی دارد و چون مچاله شدنی است، راحتتر شسته و در هوای آزاد خشک میشود؛ همان چیزی که برای کتاب بیرون حمام لازم دارید.
بقچه کتاب پارچه ای میوه های خوشمزه
بقچه کتاب پارچه ای میوه های خوشمزه یک اثر تعاملی و ایمن برای خردسالان است که با هدف آشنایی با نام میوه ها و تقویت مهارت های حسی طراحی شده است. این کتاب پارچه ای بادوام، انتخابی عالی برای بازی و یادگیری کودکان نوپا است.
و اگر میوهها را به حمام بردید و باران پلاستیکی میخواهید، اون چیه که وسایل نقلیه با تصویر وسایل آشنا، واژهآموزی را در حمام ادامه میدهد.
اون چیه که وسایل نقلیه
کتاب پارچه ای اون چیه که وسایل نقلیه نوشته کبری بابایی از نشر شهر قلم، ابزاری عالی برای تقویت حواس نوزادان و آشنایی با دنیای ماشین ها در قالب شعر و معما است.
سوال های پرتکرار
کتاب حمام نوزاد از چند ماهگی استفاده شود؟
برای بیشتر نوزادان از سه ماهگی، یعنی وقتی سرش را کنترل میکند و هدفمند دستش را دراز میکند، شروع میشود. زیر سه ماه کتاب حمام فقط یک شیء اضافه در وان است.
چطور از کپک زدن کتاب حمام جلوگیری کنیم؟
بعد از هر استفاده، کتاب را با آب ولرم آبکشی کنید، با حولهی نخی هر دو طرف را خشک کنید و باز و آویزان عمودی بگذارید؛ کتاب را در حمام نگه ندارید و بیرون از حمام و در جای باز نگهداری کنید.
آیا می توان کتاب حمام را در ماشین لباسشویی شست؟
نه. ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی هیچکدام جای کتاب حمام نیستند؛ شستشو با آب ولرم زیر چهل درجه و چند قطره صابون کافی است.
کپک کتاب حمام را از کجا بفهمیم؟
بوی خاکی یا نمماندگار که بعد از شستشو هم میماند، لکههای خاکستری یا سیاهقهوهای که دقیقا در درز دور صفحهها مینشینند، لبههای زردشده و باد کردن صفحههایی که قبلا نازک بودند.
چرا کتاب پارچه ای برای حمام مناسب نیست؟
یک کتاب پارچهای بعد از چند دقیقه در وان سنگین و سرد میشود و چند ساعت طول میکشد تا درزهای دوختش کامل خشک شود.
یاسین فرمانی
نویسنده، منتقد ادبی و پژوهشگر ادبیات داستانی با بیش از ۱۰ سال سابقه تحلیل رمانهای پرفروش جهان.
دیدگاههای کاربران (0)