«کتاب نوزاد باهوش من» مجموعهای چهاربازهای از داریوش صادقی است که نشر کتاب پرنده آن را برای چهار بازهی سنی جداگانه منتشر کرده است: ۰ تا ۳ ماهگی، ۳ تا ۶ ماهگی، ۶ تا ۹ ماهگی و ۹ تا ۱۲ ماهگی؛ هر بازه هم چند جلد جدا دارد. منطق این تقسیم ساده است: توانایی نوزاد هر سه ماه یک بار بهطور محسوسی عوض میشود. کتابی که برای نوزاد دو ماهه درست است، برای نوزاد هفت ماهه بیفایده است، چون نوزاد هفت ماهه دیگر با شکل ساده سرگرم نمیشود و میخواهد بگیرد و بچشد.
پس سوال اصلی این نیست که کدام جلد بهتر است؛ سوال این است که نوزاد شما الان در کدام مرحله است و در آن مرحله چه کاری از دستش برمیآید.
کتاب نوزاد باهوش من در هر بازه سنی چه چیزی آموزش می دهد؟
مجموعه بر پایهی یک قاعدهی رشد چیده شده است: در هر بازه فقط همان مهارتی تمرین میشود که مغز نوزاد در همان هفتهها مشغول ساختنش است. برای همین تصاویر هر بسته با بستهی بعدی تفاوت دارد. در بستهی صفر تا سه ماه بیشتر شکلهای ساده، صورت و چشمها و طرحهای پرکنتراست میبینید؛ در بستههای بعدی کمکم حیوانات، اشیا و جزئیات بیشتری اضافه میشود. عنوان بستهها هم با همین ترتیب در بازار شناخته میشوند، پس روی جعبه بازهی سنی را بخوانید، نه شمارهی جلد را.
۰ تا ۳ ماهگی: کنتراست، نه رنگ
در هفتههای اول دید نوزاد حدود ۲۰/۴۰۰ است؛ یعنی چیزی که شما در شش متری واضح میبینید، او در حدود سی سانتیمتری میبیند. فاصلهی واضح دیدش همان ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر اول است. در این مرحله شبکیه رنگهای نزدیک به هم را جدا نمیکند، اما تضاد سیاه و سفید را خوب میبیند. پس در ماه اول، کتاب رنگی و شلوغ برای نوزاد فقط یک لکهی خاکستری است. تمرین درست: کتاب یا کارت پرکنتراست را ۲۵ سانتیمتر مقابل صورتش بگیرید، دو تا سه دقیقه نگه دارید و روزی دو تا سه بار تکرار کنید. بهمحض اینکه نگاهش را دزدید، تمام.
۳ تا ۶ ماهگی: گرفتن، لمس کردن، چرخاندن سر به سمت صدا
حدود چهار ماهگی گرفتن هدفمند شروع میشود: نوزاد دستش را دراز میکند، کتاب را میگیرد و مستقیم به دهان میبرد. در همین هفتهها سرش را به سمت منبع صدا میچرخاند. دیگر لازم نیست شما صفحه را نگه دارید؛ خودش کتاب را میکشد، فشار میدهد و با صدای خشخش پارچه سرگرم میشود. پس در این بازه کتاب با لبهی تیز یا کاغذ نازک انتخاب بدی است؛ کتاب پارچهای و مقوایی ضخیم لازم دارید و کتاب هر بار خیس بزاق میشود که طبیعی است.
۶ تا ۹ ماهگی: نشستن، دالی بازی، ماندگاری شیء
نوزاد حدود شش ماهگی با تکیه مینشیند و هشت تا نه ماهگی بدون تکیه. در همین بازه «ماندگاری شیء» شکل میگیرد: میفهمد چیزی که دیده نمیشود، وجود دارد؛ به همین دلیل دالی بازی و «نی نی کجاست؟» برایش جذاب میشود. حرفهای بیمعنی هم کمکم به هجاهای تکراری مثل «بابا» تبدیل میشود. در این مرحله نوزاد صفحهها را جدا میکند و همه چیز را با دست دیگر جابهجا میکند. پس کتاب باید دوخت محکم داشته باشد؛ درست همان صفحهی کندهشده است که مستقیم به دهان میرود.
۹ تا ۱۲ ماهگی: ورق زدن، اشاره کردن، اولین کلمه
از نه ده ماهگی گرفتن با دو انگشت (گرفتن انبری) کامل میشود؛ همان مهارتی که با آن تکهی کوچک غذا را برمیدارد. از ده تا دوازده ماهگی اشاره کردن و دنبال کردن اشارهی شما شروع میشود و اولین کلمهها میآیند. کتاب باید سادهتر شود، نه پرجزئیاتتر: در هر صفحه یک شیء، یک کلمه و زمینهی خالی.
فرق کتاب نوزاد باهوش من با کتاب پارچه ای چیست؟
این دو، دو کار متفاوت میکنند و جای هم را نمیگیرند. مجموعههای کاغذی و گلاسه مثل نوزاد باهوش من برای تمرین دیداری با حضور والد ساخته شدهاند: شما صفحه را در فاصلهی درست نگه میدارید، نام تصویر را میگویید و نوزاد نگاه میکند. این کتابها لبهی برنده و کاغذ شکننده دارند، در برابر بزاق و آب دوام نمیآورند و شستنشان ممنوع است، چون لایهی روکش کاغذ گلاسه با خیس شدن موج برمیدارد.
کتاب پارچهای برعکس، کتاب دست نوزاد است: گرفته میشود، مچاله میشود، به دهان میرود و شسته میشود. اگر فقط بودجهی یک کتاب را دارید، برای زیر شش ماه کتاب پارچهای پرکنتراست بگیرید. قاعدهی ساده: تمرین با چشم = مجموعهی کاغذی و کارت؛ تمرین با دست و دهان = پارچهای.
نشانه های آماده بودن برای مرحله بعد و پنج اشتباه رایج
نشانههای آماده بودن را با تقویم قاطی نکنید؛ هر نوزادی یک تا دو ماه در این محدودهها جابهجا میشود. سر را در حالت نشسته دو ثانیه بالا نگه میدارد؟ بازهی سه تا شش را شروع کنید. دستش را هدفمند دراز میکند و میچرخد؟ بازهی شش تا نه. بدون تکیه مینشیند و با دو انگشت چیزی را برمیدارد؟ بازهی نه تا دوازده.
پنج اشتباه رایج: خرید کل مجموعه در یک سفارش، چون نوزاد تا سه ماه به بازههای بعدی نیازی ندارد. تست کردن نوزاد با پرسیدن «این چیه؟». نگه داشتن کتاب بیرون از محدودهی ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر، که در آن نوزاد فقط لکه میبیند. انتخاب کتاب شلوغ برای ماههای اول. و باز کردن کتاب وقتی نوزاد گرسنه، خوابآلود یا در حال دندان درآوردن است.
نوزاد به کتاب نگاه نمی کند یا گریه می کند: چه کار کنیم؟
نوزاد وقتی محرک زیاد باشد، برای محافظت از خودش نگاهش را میدزدد. نگاه دزدیدن، خمیازه، سکسکه، قوس دادن به کمر و بیقراری بهمعنی «کافی است». قانون کار: پنج دقیقه در هر نوبت، اما فقط تا اولین نشانه. اگر نوزاد به کتاب بیاعتنا است، مشکل معمولا محتوا نیست، فاصله و زمان است؛ کتاب را به ۲۵ سانتیمتر بیاورید، ده ثانیه بدون حرف صبر کنید و بعد نام یک تصویر را آرام بگویید. اگر بعد از دو تلاش هم بیتفاوت ماند، آن کتاب را دو هفته کنار بگذارید و بعد دوباره امتحان کنید.
یک ترفند که کمهزینه و موثر است: در هر نوبت فقط دو کتاب در دسترس بگذارید و هر دو هفته یکی را عوض کنید. نوزاد در سه تا چهار روز به یک تصویر عادت میکند؛ اگر همهی مجموعه یکجا در دسترس باشد، هیچکدام تازگی ندارند.
نگهداری، شستشو و انتخاب کتاب برای هر بازه
کتاب پارچهای را با آب سرد یا حداکثر سی درجه و مایع ملایم بشویید، در کیسهی توری بگذارید تا دوخت تحت فشار نباشد، هیچوقت سفیدکننده و وایتکس نزدید و بعد از شستشو دو طرفش را کامل خشک کنید؛ کتابی که نیمهخشک تا شود بوی ماندگی میگیرد. کتاب کاغذی و گلاسه را نشویید؛ با دستمال کمی نمدار روی سطح بکشید و بلافاصله خشک کنید. اگر لبهی دوخت باز شد یا صدای جغجغهی داخل کتاب عوض شد، کتاب را از دسترس نوزاد بیرون بیاورید؛ چون درز باز بهمعنی راه پیدا کردن تکههای کوچک به دهان است.
برای هر بازه اینها را پیشنهاد میکنیم. برای صفر تا سه ماه، دور تختی جغجغهای سیاه و سفید که به لبهی تخت بسته میشود و طرح پرکنتراست دارد و همان تمرین نگاه کردن را بدون نگه داشتن در دست ممکن میکند.
دور تختی جغجغه ای سیاه و سفید
کتاب پارچه ای دور تختی سیاه و سفید با هدف تقویت بینایی و شنوایی نوزادان طراحی شده است. این محصول با تصاویر کنتراست بالا و صدای جغجغه، انتخابی عالی برای سیسمونی و نوزادان صفر تا شش ماه است.
اگر میخواهید شروع کمهزینهای داشته باشید، کتاب پارچهای من نقطهی شروع خوبی است: پارچهی نرم، بیلبه و قابل شستشو که برای نوزاد زیر شش ماه طراحی شده است.
کتاب پارچهای من
کتاب پارچهای من، اثری آموزشی و سرگرمکننده از انتشارات قدیانی است که با طراحی نرم و ایمن، بهترین همراه برای اولین تجربههای کتابخوانی نوزادان و نوپایان محسوب میشود.
برای سه تا شش ماه که نوزاد میخواهد همه چیز را بگیرد و به دهان ببرد، نی نی من از نشر ماه کوچولو دوخت محکم و بافت پارچهای نرم دارد.
نی نی من
کتاب پارچه ای نی نی من اثر سهیلا امامی از نشر ماه کوچولو، یک ابزار آموزشی حسی و ایمن برای نوزادان است که به تقویت هوش دیداری و مهارت های لمسی خردسالان کمک می کند.
از شش ماه که نوزاد مینشیند و هجا میگوید، کتابهای پارچهای موضوعدار مثل حشرهها و پرندگان کار میکنند؛ در هر صفحه یک نام تکرارشدنی هست.
حشرهها (کتاب پارچه ای ۵)
کتاب پارچهای حشرهها (جلد ۵) از نشر آریا نوین، ابزاری ایمن و جذاب برای آشنایی نوزادان و خردسالان با دنیای حشرات است که با رنگهای شاد و جنس نرم، مهارتهای حسی آنها را تقویت میکند.
اون کیه که پرندگان
کتاب پارچه ای اون کیه که پرندگان نوشته کبری بابایی، یک اثر حسی و آموزشی برای نوزادان است که با تصاویر رنگی و جنس نرم، مهارت های اولیه کودک را تقویت می کند.
برای نه تا دوازده ماه که گرفتن انبری کامل میشود، بقچهی پارچهای میوههای خوشمزه با بافتهای مختلف در لمس و دوخت مقاوم در برابر کشیدن انتخاب میشود.
بقچه کتاب پارچه ای میوه های خوشمزه
بقچه کتاب پارچه ای میوه های خوشمزه یک اثر تعاملی و ایمن برای خردسالان است که با هدف آشنایی با نام میوه ها و تقویت مهارت های حسی طراحی شده است. این کتاب پارچه ای بادوام، انتخابی عالی برای بازی و یادگیری کودکان نوپا است.
و اگر نوزاد از یک سال گذشت، عددها با پارچهی باکیفیت اولین قدم شمارش را به شکل ملموس پیش میبرد.
عددها
کتاب پارچه ای عددها با تصویرسازی جذاب پرنده، ابزاری ایده آل برای آموزش مفاهیم اولیه ریاضی به خردسالان است. این کتاب با جنس لطیف و ایمن، یادگیری اعداد را به یک بازی لذت بخش تبدیل می کند.
سوال های پرتکرار والدین
کتاب نوزاد باهوش من از چند ماهگی شروع می شود؟
بازهی اول مجموعه از بدو تولد است، اما تمرین جدی نگاه کردن معمولا از هفتهی سوم و چهارم شروع میشود؛ تا آن زمان نوزاد بیشتر میخوابد و دیدش تار است. اگر نوزادتان تازه متولد شده، با کارت یا کتاب پرکنتراست و در فاصلهی ۲۵ سانتیمتری شروع کنید.
چرا مجموعه در چهار بازه سنی و نه یک کتاب برای همه منتشر شده است؟
چون توانایی نوزاد هر سه ماه یک بار بهطور محسوسی عوض میشود: در ماه اول فقط کنتراست را میبیند، از چهار ماه میگیرد و میچشد، از شش ماه مینشیند و دالی بازی را میفهمد و از نه ماه با دو انگشت ورق را برمیدارد. یک کتاب واحد نمیتواند هر چهار مرحله را همزمان پوشش بدهد.
آیا کتاب نوزاد باهوش من را می توان شست؟
کتاب کاغذی و گلاسه را نشویید؛ با دستمال کمی نمدار روی سطح بکشید و بلافاصله خشک کنید. اگر دنبال کتابی هستید که بشود شست، کتاب پارچهای بگیرید؛ آنها با آب سرد یا حداکثر سی درجه و مایع ملایم شسته میشوند.
اگر نوزاد به کتاب نگاه نکرد چه کار کنیم؟
کتاب را به ۲۵ سانتیمتر بیاورید، ده ثانیه بدون حرف صبر کنید و بعد نام یک تصویر را آرام بگویید. اگر بعد از دو تلاش هم بیتفاوت ماند، آن کتاب را دو هفته کنار بگذارید و بعد دوباره امتحان کنید.
یاسین فرمانی
نویسنده، منتقد ادبی و پژوهشگر ادبیات داستانی با بیش از ۱۰ سال سابقه تحلیل رمانهای پرفروش جهان.
دیدگاههای کاربران (0)